Coldwell Banker Vietnam > Quan hệ Nhà đầu tư > Tư vấn Nhà đầu tư
THỊ TRƯỜNG BÁN LẺ VIỆT NAM - TIỀM NĂNG CHƯA ĐƯỢC KHAI THÁC
Sức hấp dẫn của thị trường bán lẻ Việt Nam
Sau 05 năm gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển và cần có những thay đổi mang tính chiến lược. Những mô hình bán lẻ hiện đại như siêu thị hoặc trung tâm thương mại đã tạo cơ hội cho việc phát triển hệ thống phân phối các sản phẩm cao cấp và hàng nhập khẩu. Tuy nhiên, trong những năm gần đây hình thức kinh doanh chợ truyền thống vẫn còn chiếm ưu thế trên thị trường.
Nền kinh tế Việt Nam đã và đang trải qua thời kỳ khó khăn khi phải đối mặt với tình trạng lạm phát cao, thâm hụt thương mại và sự mất giá đồng nội tệ, từ đó dẫn đến Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) năm 2011 chỉ tăng nhẹ ở mức 5,89%. Tuy nhiên Việt Nam vẫn được đánh giá là một trong những thị trường mới nổi đầy tiềm năng, là cơ sở để phát triển hị trường bán lẻ so với các nước đã và đang phát triển, thậm chí so với những quốc gia trong nhóm kinh tế siêu cường tiềm năng BRIC bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc.
Bảng 1: Dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2012
Tập đoàn Tư vấn hàng đầu thế giới của Mỹ A.T.Kearney đã hạ bậc chỉ số phát triển bán lẻ của Việt Nam năm 2011 xuống hạng 23 trong số 30 quốc gia có thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất trên thế giới do những ảnh hưởng tiêu cực của nền kinh tế toàn cầu cũng như chính bản thân nội tại nền kinh tế; tuy nhiên điều đó chưa hẳn đã là tin xấu đối với các nhà kinh doanh bán lẻ. Những dự báo khả quan về sự hồi phục kinh tế và mức thu nhập người dân được cải thiện sẽ đưa thị trường bán lẻ Việt Nam trở thành điểm đến thu hút các nhà bán lẻ hàng đầu thế giới trong năm 2012 và xa hơn nữa.
Bảng 2: Chỉ số phát triển bán lẻ toàn cầu 2011
Theo báo cáo phân tích về thị trường bán lẻ Việt Nam của Tập đoàn toàn cầu Business Wire, doanh số bán lẻ của Việt Nam được dự báo sẽ tăng trưởng theo tỷ lệ tăng trưởng kép khoảng 13,6% trong giai đoạn 2008-2012.
Bảng 3: Tốc độ tăng trưởng thị trường bán lẻ Việt Nam (2006-2015)
Cuối năm 2011, Việt Nam đang giữ “chỉ số vàng bán lẻ” so với các nước trên thế giới khi 68% là dân số trẻ có độ tuổi dưới 40 và 15% trong số họ thường xuyên đi mua sắm ở các trung tâm thương mại. Việt Nam hiện có xấp xỉ hơn 86 triệu dân và một nửa trong số này có độ tuổi dưới 30. Ngoài ra, 19,9% số dân ở độ tuổi 10-19, nghĩa là trong 10 năm kế tiếp sẽ có khoảng 17 triệu dân số trẻ của Việt Nam sẽ trở thành khách hàng tiềm năng của thị trường bán lẻ. Hơn thế nữa, nhóm dân số trẻ luôn được đánh giá là những người tiêu dùng hiện đại, dễ dàng thích ứng với những thay đổi mới, từ đó mang đến nguồn cung đáng kể cho thị trường. Ngoài ra, khi tiêu chuẩn sống được nâng cao cùng với thu nhập của người dân được cải thiện thì nhu cầu cho những sản phẩm không phải là hàng thiết yếu cũng sẽ tăng trưởng theo để nâng cao chất lượng cuộc sống của họ.
Bảng 4: Dân số Viêt Nam (2000-2020)
Sự chênh lệch thu nhập ở Việt Nam được thể hiện rõ qua việc phân bổ thu nhập giữa người dân của khu vực nông thôn và thành thị. Trong 1,3 triệu người giàu, 77% số đó tương đương 01 triệu người đang sinh sống ở các thành phố lớn như Hà Nội (HN), Hồ Chí Minh (TP HCM), Hải Phòng, Đà Nẵng và Cần Thơ. Ngược lại, chỉ khoảng 7,2 triệu người nghèo sống ở thành thị trong khi có tới gần 47 triệu người nghèo đang cư ngụ tại khu vực nông thôn.
Bảng 5: Thu nhập bình quân hàng năm (Cập nhật 7/2011)
Việt Nam là một thị trường bán lẻ đầy tiềm năng với doanh thu năm 2009, 2010, 2011 lần lượt là 39, 44 và 50 tỷ đô la Mỹ (USD). Dự tính nguồn doanh thu bán lẻ sẽ tăng lên 113 tỷ USD vào năm 2013 từ 80 tỷ USD của năm 2012. Tất cả những chỉ số bán lẻ đều phản ánh viễn cảnh khả quan của thị trường bán lẻ trong trung và dài hạn. Mặc dù hiện nay thị trường Việt Nam đã thu hút được khá nhiều các nhà bán lẻ là các tên tuổi lớn trên thế giới nhưng vẫn thật sự tiềm năng của thị trường vẫn chưa được khai thác đúng nghĩa.
Bảng 6: Dự báo doanh số bán lẻ cho các danh mục không phải hàng tiêu dùng (2010-2015) Đơn vị tính: Tỷ USD
Đầu năm 2009, Việt Nam đã chính thức mở cửa cho các doanh nghiệp bán lẻ 100% vốn nước ngoài tham gia thị trường theo cam kết gia nhập WTO. Mặc dù chịu những ảnh hưởng nhất định từ sự ảm đạm của nền kinh tế toàn cầu nói chung và trong nước nói riêng, Việt Nam vẫn được xem là thị trường hấp dẫn đối với các nhà bán lẻ toàn cầu:
- Metro Cash & Carry (Đức), tập đoàn phân phối bán sỉ lớn thứ 05 toàn cầu, là nhà đầu tư nước ngoài đầu tiên được cấp giấy phép hoạt động kinh doanh bán lẻ ở Việt Nam từ năm 2001
- Casino Group (Pháp), nhà bán lẻ hàng đầu thế giới với thương hiệu Big C tại Việt Nam
- Lion Group (Malaysia) được biết đến với thương hiệu trung tâm thương mại cao cấp Parkson vừa mới khai trương chi nhánh thứ 07 tại Quận 7
- Tập đoàn bán lẻ Circle K (Mỹ) có hơn 02 năm hoạt động trên thị trường bán lẻ Việt Nam đã phát triển hệ thống phân phối với hơn 20 cửa hàng tiện dụng
- Zen Plaza, Family Mart, Ministop (Nhật)
- Diamond Plaza, Lotte Mart (Hàn Quốc)
- Dairy Farm (Hồng Kông)
- Gouco Group (Hà Lan)
Theo nghiên cứu từ COLDWELL BANKER Việt Nam (CBVN), rất nhiều nhà bán lẻ lớn của nước ngoài đang chuẩn bị để mở rộng hoạt động tại Việt Nam nhằm giành được "miếng bánh lớn" của thị trường rất hấp dẫn này. Các tên tuổi danh tiếng khác cũng đang có những bước nghiên cứu và có kế hoạch tham gia thị trường bán lẻ Việt Nam trong năm 2012 như Tesco (Anh), Wall-Mart (Mỹ), Carrfour (Pháp) hay FairPrice (Singapore). E-Mart - Tập đoàn bán lẻ lớn của Hàn Quốc, đã ký kết thiết lập liên doanh bán lẻ với đối tác trong nước là Tập đoàn U&I tại Bình Dương thông qua việc khai trương một hệ thống các siêu thị với vốn đầu tư khoảng 1 tỷ USD. Chuỗi hệ thống Siêu thị E-Mart Việt Nam sẽ có vốn đầu tư ban đầu khoảng 80 triệu USD trong đó 80% đến từ E-Mart. Dự án dự kiến chính thức khởi động vào năm 2012 và theo kế hoạch đến năm 2020, E-Mart Việt Nam sẽ thiết lập hệ thống chuỗi 52 siêu thị trên toàn quốc. Ngoài ra, AEON Co Ltd (Nhật) với thương hiệu chuỗi siêu thị Jusco cũng đang lên kế hoạch thâm nhập thị trường này vào năm 2013. Với doanh thu ròng hàng năm là 15 tỷ USD, Tập đoàn AEON được xem là đối thủ nặng ký đối với bất cứ nhà bán lẻ nào khi dự kiến trong vòng 10 năm tới, AEON sẽ là 01 trong 03 nhà phân phối bán lẻ dẫn đầu trên thị trường châu Á.
Thị trường bất động sản (BĐS) bán lẻ là hướng đi khả quan
Mặc dù thị trường BĐS nói chung đang đóng băng nhưng riêng các mặt bằng bán lẻ tại khu vực trung tâm lại bật lên như là một điểm sáng hiếm hoi. Theo thống kê của CBVN cuối năm 2011, toàn quốc có khoảng 850.000 m2 sàn mặt bằng bán lẻ bao gồm siêu thị, trung tâm thương mại và khu mua sắm. Dự báo trong vòng 05 năm tới sẽ có khoảng 2 triệu m2 sàn được cung cấp ra thị trường. Những dự báo về doanh số bán lẻ của Việt Nam trong những năm tới cho thấy mặt bằng bán lẻ sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển thị trường BĐS. Những khu vực phù hợp để phát triển BĐS bán lẻ là khu vực Quận 1 TP HCM, Quận Hoàn Kiếm HN hoặc những khu dân cư mới sang trọng và đẳng cấp như Quận 2, 7 tại TP HCM và Quận Mỹ Đình, Từ Liêm tại HN. Tuy nhiên tình hình hiện nay phản ánh rằng các mặt bằng bán lẻ tại khu vực trung tâm không đạt được hiệu suất mong đợi mặc dù được tọa lạc tại các vị trí vô cùng chiến lược. Nguyên nhân chính là do sự thiếu da đạng về các chủng loại hàng hóa, các dịch vụ gia tăng nhằm phục vụ nhu cầu giải trí của khách hàng như rạp hát, khu vui chơi, nhà hàng… và sự hình thành những khu phố mua sắm liên tiếp nhau. Những trung tâm thương mại tại khu vực ngoại thành cũng trong tình trạng như trên do sự nghèo nàn trong các thương hiệu sản phẩm, các loại hình dịch vụ cũng như chuỗi các trung tâm liên kề nhau… Việc phát triển mặt bằng bán lẻ tại đây còn phải được kết hợp đồng bộ với việc xây dựng và nâng cấp cơ sở hạ tầng cũng như hệ thống giao thông công cộng.
Mặt bằng bán lẻ tại TP HCM
Theo thống kê năm 2011, TP HCM đón hơn 3,5 triệu lượt khách tham quan và mua sắm, tăng hơn 11% so với cùng kỳ năm 2010. Sự tăng trưởng này cũng là một trong những nền tảng cơ bản để phát triển thị trường bán lẻ đặc biệt là nhu cầu mua sắm các sản phẩm hàng cao cấp. Theo CBVN, giá thuê trung bình của mặt bằng bán lẻ tại khu vực trung tâm Quý 1 2012 sẽ vào khoảng 113 USD/m2/tháng và khu vực ngoại ô là 32 USD/m2/tháng. Vào thời điểm Quý 4 năm 2011, tỉ lệ thuê tại khu vực trung tâm đạt hơn 86%, tăng hơn 1% so với Quý trước. Dự án Cresent Mall tại Quận 7 được xem là điểm nổi bật tại khu vực ngoại ô thành phố, cung cấp hơn 69.988 m2 sàn bán lẻ ra thị trường tuy nhiên tỉ lệ lấp đầy chỉ khoảng 50%. Bitexco Financial Tower tại Quận 1 chính thức đưa vào hoat động và cung cấp cho thị trường hơn 8.000 m2 sàn với giá thuê dao động từ 78-124 USD/m2/tháng với tỷ lệ lấp đầy cũng chỉ vào khoảng 80%.
Mặt bằng bán lẻ tại HN
Theo CBVN, dự báo giá thuê trung bình của Quý 1 2012 tại khu vực trung tâm vào khoảng 60 USD/m2/tháng và khu vực ngoại ô là 33 USD/m2/tháng. Trong Quý 4 2011, tỷ lệ lấp đầy tại khu trung tâm là 93% tăng khoảng 4% so với Quý trước. Một số tòa nhà mới đi vào hoạt động tại khu vực ngoài trung tâm có tỷ lệ lấp đầy khá cao như Savico Mega Mall lên tới gần 85%, Vincom Centre Long Biên lên tới 100% và Parkson Keangnam lên tới 100%. Tuy nhiên áp lực việc cho thuê mặt bằng bán lẻ tại HN sẽ cao hơn nhiều so với TP HCM khi hàng loạt các dự án sẽ được đưa ra thị trường trong năm 2012 khi thị trường sẽ có khoảng 181.000 m2 sàn bàn lẻ. Với số lượng các nhà bán lẻ không thay đổi sẽ khiến cho tỷ lệ cho thuê và giá thuê giảm hơn nữa trong năm.
Dự đoán viễn cảnh năm 2012, khách thuê sẽ tập trung củng cố hoạt động những cửa hàng hiện có hơn là mở rộng quy mô kinh doanh. Để tránh những rủi ro có thể xảy ra trong tương lai, chủ đầu tư mặt bằng bán lẻ cần tập trung hơn vào các chương trình ưu đãi, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ và đặc biệt là các gói tiện ích gia tăng đính kèm nhằm tăng thời gian lưu trú và quay trở lại của khách hàng mua sắm tại các trung tâm thương mại.